Wat is Noodanticonceptie?
Noodanticonceptie (NA) is een methode die wordt gebruikt om zwangerschap te voorkomen na onbeschermde seks of wanneer reguliere anticonceptie faalt (bijv. als een condoom breekt of een pil wordt gemist). Het veroorzaakt geen abortus en is het meest effectief wanneer het zo snel mogelijk wordt gebruikt.
Er zijn twee hoofdtypen noodanticonceptie:
- Noodanticonceptiepil (‘morning-after pil’) – Wordt ingenomen binnen 3 tot 5 dagen na onbeschermde seks, afhankelijk van het type.
- Koper spiraaltje (IUD) – Kan tot 5 dagen na onbeschermde seks worden ingebracht en is de meest effectieve noodanticonceptie.
Noodanticonceptie biedt geen bescherming tegen seksueel overdraagbare infecties (SOA’s).
Voor wie is Noodanticonceptie geschikt?
Noodanticonceptie kan een goede optie zijn als:
- Je onbeschermde seks hebt gehad en niet zwanger wilt worden.
- Je reguliere anticonceptie heeft gefaald (bijv. gemiste pil, gebroken condoom).
Het is mogelijk niet geschikt als:
- Je al zwanger bent – noodanticonceptie beëindigt een bestaande zwangerschap niet.
- Je bepaalde medische aandoeningen hebt die interageren met de noodpil (zoals ernstige leverziekte).
Hoe werkt het en wat zijn de opties?
1. Noodanticonceptiepillen (‘Morning-After Pil’)
Er zijn twee types:
- Levonorgestrel (Levonelle), moet binnen 72 uur (3 dagen) na onbeschermde seks worden ingenomen.
- Ulipristal Acetaat (EllaOne), moet binnen 120 uur (5 dagen) worden ingenomen en is effectiever dan Levonorgestrel.
Beide pillen werken door de ovulatie te vertragen, zodat sperma een eicel niet kan bevruchten. Ze werken niet als de ovulatie al heeft plaatsgevonden.
2. Koper IUD als Noodanticonceptie
Het koper IUD kan tot 5 dagen na onbeschermde seks worden ingebracht. Het voorkomt zwangerschap door:
- Koper vrij te geven, wat giftig is voor sperma.
- De innesteling van een bevruchte eicel te voorkomen.
Het koper IUD is de meest effectieve vorm van noodanticonceptie, met een uitvalpercentage van minder dan 1%. Het kan ook worden gebruikt als langdurige anticonceptie tot wel 10 jaar.